Zaterdag 15/3 Wadi Fukin, Nahalin, Tent of Nations, Betlehem (rouwplechtigheid)

We bezoeken het dorp Nahalin, een dorp dat zwaar te lijden heeft onder de bezetting en vooral door de muur en de bouw van de settlements. Net als vele dorpen rond Betlehem dreigt Nahalin volledig ontsloten te worden van de Westelijke Jordaanoever en dat zal zware gevolgen hebben voor de bewegingsvrijheid van de mensen. Nu al staat de controle op land en mensen ‘under occupation authority’. We hebben het al gehoord en zullen het nog vaker horen, maar ook in Nahalin mogen mannen jonger dan 35 jaar niet in Israël werken. Mannen ouder dan 35 jaar kunnen wel een aanvraag voor vergunning indienen. Ook hier een oorzaak van een ineenstortende economie. De Palestijnse gebieden kennen nu eenmaal een zéér jonge bevolking. Meer dan ooit is Nahalin nu afhankelijk van de landbouw, maar een echt grote bron van inkomsten is dit ook al niet. Er is namelijk geen echte markt om producten te verkopen. Door de minderinkomsten bij elk gezin slagen veel families er ook niet meer in hun kinderen verder te laten studeren. De bijna-omsluiting van het dorp heeft dus ook een impact op onderwijs en ontwikkeling van kinderen. Alsof dat niet genoeg is, krijgen de inwoners ook nog eens te maken met milieu-problemen. De omliggende settlements lozen vuil afvalwater van boven naar beneden, naar de Palestijnse dorpen toe.

De kliniek van Nahalin staat in voor 22.000 mensen uit Nahalin en omstreken. De hele regio zal een soort eiland worden als de weg naar Betlehem zal worden afgesloten. De kliniek beschikt over te weinig infrastructuur. Geen x-ray mogelijkheden, … De medewerkers zijn meestal vrijwilligers en contact met organisaties gebeurt via internet. Aandacht gaat nu meer en meer uit naar voedselvoorziening. Er worden serres en waterreservoirs gebouwd met als doel de mensen te laten blijven in Nahalin.

Binnen enkele maanden is het dus zover: dan zal de muur compleet zijn. En de inwoners van Nahalin en de omliggende dorpen hebben geen andere opties. Ironisch genoeg zijn zij het die de muur en de settlements helpen bouwen en zichzelf zo ingraven als het ware. Maar anders hebben ze geen inkomen of geen job! Uitstel van executie? Ook voor toeristen zal het moeilijker worden om de Betlehem-regio te bezoeken. Inkomsten van toerisme dreigen dus ook fors te dalen. Ondanks besef en sympathie bij Israëlische vredesactivisten is er te weinig echt contact om van een samenwerking te spreken. En de best opgeleide mensen maken nu van de gelegenheid gebruik om te emigreren. Volgens de vertegenwoordigers van het plaatselijk comité is de beste oplossing ‘to react in a nonviolent and constructive way’. Op zich is de muur zelf niet probleem van ingesloten te zitten vertelt iemand: Gaza heeft geen muur rondomrond en toch is het ook een gevangenis. Israël controleert de grond, de zee en de lucht op zo’n manier dat er geen muur nodig is.

Het loopt ondertussen tegen de middag aan, maar vooraleer we lunchen bezoeken we nog het ‘Tent of Nations’-project wat verderop. Ook dit stukje Palestijns grond is volledig omsingeld door settlements. ‘Tent of Nations’ biedt een mogelijkheid aan kinderen om zich uit te leven op een speelveld, voor geiten te zorgen,… Vrijwilligers kunnen er steeds terecht voor een werkstage/-kamp, … Deze zomer zal er naar alle waarschijnlijkheid een muziekfestival plaatsvinden met en voor kinderen die zelf muziekinstrumenten zullen maken en bespelen. Eerder is er al eens een toneelversie van Romeo en Julia opgevoerd. De projectleider vertelt het verhaal van settlers die met geweren een kijkje kwamen nemen. Hij vraagt zich af: “waarom wordt gezegd dat settlers die wapens dragen zich verdedigen en dat Palestijnen die wapens dragen terroristen zijn?" Toch wel een zeer gespannen situatie met de settlers. Eén van de wegen van Nahalin naar Tent of Nations is ook zomaar geblokkeerd door grote rotsblokken. Anders riskeer je te dicht bij de kolonisten te komen.

We zijn nu nog maar drie dagen ter plaatse maar ik begin toch al een goed zicht te krijgen op problematiek van settlements en bypassroads. De bypassroads zijn heel opmerkelijk: enkel voorbestemd voor Israëli’s! Die wegen zijn heel goed onderhouden en modern. Wat een verschil met de smalle, vuile en hobbelige Palestijnse wegen. En alles wordt zo met elkaar verbonden zodat niemand er last van heeft. Wat de Palestijnen betreft: alles op 300 meter van bypassroads moet eraan geloven!.

In de namiddag bezoeken we Church of Nativity en Sheperd’s Field in Betlehem. We maken met andere woorden van de gelegenheid gebruik om enkele toeristische trekpleisters te bezoeken. Alvorens we de Geboortekerk betreden zien we dat er op het plein daarvoor een manifestatie gaande is en de plaats hangt vol met posters van strijders. Ik heb de indruk dat het gebeuren daar ons meer interesseert dan de geschiedenis van de kerk. En de uitleg in de kerk en Sheperd’s Field hoefde niet zo uitgebreid te zijn. Na dit ‘verplicht’ bezoekje krijgen we enkele uren vrij en de hele groep gaat eindelijk naar het plein om uit te vissen wat er gaande is. Het blijkt om de herdenking van de dood van vier militanten te gaan, zowel in een aparte zaal voor de vrouwen als in een grote tent voor de mannen. De sfeer is militant en het schreeuwen van de vrouwen zorgt voor een opgehitste sfeer. Toch zijn we welkom om ons medeleven aan de nabestaanden te betuigen. De meesten gaan de vrouwenruimte binnen en het filmen van het hele gebeuren door Mark wordt zeker niet tegengehouden, integendeel. Daarna ga ik mee naar de mannentent. We schuiven aan en schudden van zeker honderd mannen de hand. Die blijken onze aanwezigheid echt te appreciëren en dat stelt me ook wel op mijn gemak. Toch zit ik met een dubbel gevoel. De herdenking draait uiteindelijk om de dood van vier mannen die wel het een en ander op hun kerfstok hadden. Als mensenrechtenactivist kan ik nooit of te nimmer geweld goedkeuren, door welke partij ook gepleegd. Anderzijds kan ik niet akkoord gaan met extrajudiciële executies, het elimineren van Palestijnen zonder enige vorm van proces. En om die reden wil ik wel aanwezig zijn om mijn medeleven met de nabestaanden te betuigen. De vier zijn nu dus martelaren en hun afbeeldingen worden op posters gedrukt en massaal uitgedeeld/verkocht. Vele medereizigers nemen er een mee als souvenir. En het lijkt me ook wel wat om mee uit te pakken thuis. Maar ik neem er geen mee. Ik geef het eerlijk toe: ik was en ben als de dood voor de controle op de luchthaven. Het niet meenemen van de poster blijkt de juiste beslissing te zijn achteraf: ik mag me bij terugkeer verwachten aan een uitgebreide controle op de luchthaven! Wordt de hele missie niet in gevaar gebracht door het meenemen van dergelijke ‘souvenirs’? Stel dat dat zo’n poster toch wordt ontdekt bij één of andere checkpoint of controlepost. Riskeert de hele groep dan niet opgehouden te worden? En dan heb ik het nog niet over het meenemen van kogels…